Gryzienie u dzieci w wieku około dwóch lat jest częstym etapem rozwoju emocjonalnego. Choć dla rodziców i opiekunów może być niepokojące, najczęściej nie wynika ze złośliwości ani chęci skrzywdzenia drugiej osoby. Zwykle jest sposobem wyrażania silnych emocji, frustracji lub próbą osiągnięcia celu. Mam nadzieję, że niniejszy artykuł pomoże Państwu zrozumieć przyczynę gryzienia wśród dzieci i poznać sposoby skutecznego zapobiegania temu zjawisku.

Rozwój emocjonalny dwulatka

Drugi rok życia to okres bardzo intensywnego rozwoju emocjonalnego. To właśnie wtedy najczęściej pojawiają się silne, gwałtowne reakcje emocjonalne, które bywają trudne zarówno dla dziecka, jak i jego opiekunów.

Dwulatek łatwo się irytuje, ponieważ boleśnie odczuwa różnicę między tym, czego chce, a tym, co rzeczywiście potrafi zrobić i wyrazić. Jego kontrola nad emocjami jest jeszcze bardzo ograniczona.

Na początku to rodzic lub opiekun pomaga dziecku regulować emocje – nazywa je, uspokaja malucha, pokazuje właściwe sposoby reagowania i wzmacnia pozytywne zachowania. Jeśli frustracja przeradza się w złość, a złość w zachowanie agresywne, warto reagować jak najszybciej, zanim emocje się nasilą.

Wraz z rozwojem mowy dziecko stopniowo uczy się wyrażać swoje potrzeby i emocje słowami. Zanim jednak to nastąpi, większość dzieci przechodzi etap, w którym zamiast mówić, reaguje gestami lub zachowaniami impulsywnymi.

Dwulatek nie gryzie dlatego, że jest z natury agresywny czy złośliwy. Najczęściej robi to dlatego, że nie zna jeszcze innych sposobów rozładowania napięcia i wyrażenia emocji. Z tego powodu gryzienie u małych dzieci jest zjawiskiem stosunkowo naturalnym.

Najczęstsze przyczyny gryzienia u dwulatków

Gryzienie może pełnić funkcję komunikowania się z otoczeniem, pomagać rozładować napięcie emocjonalne lub umożliwiać osiągnięcie zamierzonego celu. W większości przypadków dziecko nie chce zrobić komuś krzywdy.

Najczęstsze przyczyny gryzienia to:

• frustracja i trudność w wyrażaniu emocji,

• chęć osiągnięcia celu lub przejęcia kontroli nad sytuacją,

• naśladowanie dorosłych,

• naśladowanie innych dzieci,

• niewykształcona jeszcze empatia,

• odzwierciedlanie zachowań obserwowanych w otoczeniu.

Gryzienie z powodu frustracji

Dziecko nie jest jeszcze w stanie poradzić sobie z trudną sytuacją ani nazwać tego, co czuje. Gdy doświadcza złości, gniewu lub strachu, nie wie, jak rozładować narastające napięcie.

Przebywanie w silnie stymulującym środowisku oraz trudność w radzeniu sobie z napływającymi bodźcami mogą być źródłem frustracji. Gryzienie staje się wtedy sposobem zakomunikowania opiekunowi: „Jest mi trudno”, a jednocześnie próbą rozładowania emocji.

Gryzienie jako sposób przejęcia kontroli

Czasami gryzienie okazuje się dla dziecka skutecznym sposobem na zdobycie upragnionej zabawki lub zakończenie konfliktu na swoją korzyść. Dzięki temu maluch zyskuje poczucie kontroli nad sytuacją.

Modelowanie zachowań dorosłych

Dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację i naśladowanie dorosłych. Jeśli widzą, że dorośli reagują agresją, brakiem szacunku lub wrogością, mogą powielać takie zachowania w kontaktach z rówieśnikami.

Dlatego tak ważne jest, aby opiekunowie pokazywali dziecku, jak w spokojny i konstruktywny sposób wyrażać emocje. W ten sposób maluch uczy się prawidłowej regulacji emocjonalnej.

Naśladowanie innych dzieci

Małe dzieci uczą się również od swoich rówieśników. Jeżeli obserwują dziecko, które gryzie, mogą zacząć eksperymentować z takim zachowaniem.

Niewykształcona empatia

Dwulatek nie potrafi jeszcze w pełni zrozumieć, co czuje druga osoba. Nie ma świadomości, że gryzienie sprawia ból.

Odzwierciedlanie zachowań z otoczenia

Jeżeli dziecko doświadcza różnych form agresji, takich jak bicie, klapsy, szturchanie czy potrząsanie, może uznać takie zachowania za naturalny sposób rozwiązywania konfliktów i przenosić je do relacji z innymi dziećmi.

Jak reagować, gdy dziecko gryzie?

Zarówno rodzice, jak i opiekunowie w żłobku powinni reagować spokojnie, konsekwentnie i natychmiast po pojawieniu się takiego zachowania.

W naszym żłobku stosujemy następujące zasady:

• natychmiast przerywamy próbę ugryzienia poprzez spokojną interwencję i powstrzymanie dziecka (przytrzymujemy dziecko za rękę, otaczamy je rękami),

• przekazujemy jasny, krótki i stanowczy komunikat, np. „Masz zakaz gryzienia. Kasi jest smutno, gdy ją gryziesz. Zobacz, ona płacze.”,

• pokazujemy dziecku inne sposoby poradzenia sobie z emocjami, np. „Poproś Kasię, jeśli chcesz tę zabawkę” lub „Widzę, że się złościsz. Możesz mocno przytulić misia.”,

• szczególną uwagę poświęcamy dziecku ugryzionemu,

• nie wzmacniamy zachowania dziecka, które gryzie, nadmierną uwagą, ponieważ mogłoby to utrwalać takie reakcje.

Co mogą zrobić rodzice?

Jeśli Twoje dziecko zaczyna gryźć, przede wszystkim spróbuj ustalić przyczynę takiego zachowania. Znając źródło problemu, łatwiej będzie mu zapobiegać.

Na co dzień:

• nazywaj własne emocje i emocje dziecka,

• pokazuj, jak można wyrażać złość i frustrację w akceptowany społecznie sposób,

• spokojnie reaguj na trudne zachowania,

• otaczaj dziecko pozytywną uwagą i wzmacniaj właściwe sposoby komunikowania swoich potrzeb.

Najważniejsze informacje

• Gryzienie u dwulatków jest częstym etapem rozwoju emocjonalnego.

• Najczęściej wynika z trudności w wyrażaniu emocji, a nie ze złośliwości.

• Dziecko zwykle nie chce zrobić komuś krzywdy.

• Spokojna, konsekwentna reakcja dorosłych pomaga ograniczyć takie zachowania.

• Warto obserwować, kiedy i w jakich sytuacjach dziecko gryzie, aby lepiej zrozumieć przyczynę problemu.

Wioletta Relidzyńska – psycholog

FAQ

Czy gryzienie u dwulatka jest normalne?

Tak. Wiele dzieci około drugiego roku życia przechodzi etap gryzienia. Najczęściej wynika on z niedojrzałości emocjonalnej i trudności w wyrażaniu swoich potrzeb.

Dlaczego dziecko gryzie inne dzieci w żłobku?

Najczęściej jest to reakcja na frustrację, nadmiar bodźców, konflikt o zabawkę lub próba zwrócenia uwagi. Nie oznacza to, że dziecko jest agresywne.

Czy gryzienie oznacza problemy wychowawcze?

Nie. W większości przypadków jest to naturalny etap rozwoju. Jeśli jednak zachowanie utrzymuje się przez dłuższy czas lub jest bardzo nasilone, warto skonsultować się ze specjalistą.

Jak reagować, gdy dwulatek gryzie?

Należy spokojnie przerwać zachowanie, nazwać emocje dziecka, pokazać właściwy sposób rozwiązania sytuacji i nie wzmacniać gryzienia nadmierną uwagą.

Czy należy karać dziecko za gryzienie?

Karanie nie rozwiązuje problemu. Znacznie skuteczniejsze jest spokojne wyznaczanie granic, uczenie dziecka rozpoznawania emocji i pokazywanie innych sposobów radzenia sobie z nimi.

Kiedy warto skonsultować się z psychologiem?

Jeżeli gryzienie utrzymuje się przez dłuższy czas, nasila się mimo konsekwentnych działań opiekunów lub towarzyszą mu inne niepokojące zachowania, warto skorzystać z konsultacji psychologicznej.